Chrzan pospolity, z łaciny Armoracia rusticana (nazwa wywodzi się z języka celtyckiego i po polsku oznacza roślinę rosnącą blisko morza). Inaczej zwany jest warzęchą lub warzuchą. Jest to roślina pochodząca z rodziny kapustowatych. Posiada cenne właściwości lecznicze i przyprawowe.

Najprawdopodobniej chrzan przywędrował do Polski z Europy Wschodniej, chociaż jego wspaniałe właściwości doceniali już starożytni Rzymianie i Egipcjanie. Obecnie występuje w Europie, częściowo w Azji, Ameryce Północnej, a także w Nowej Zelandii.
Chrzan jest rośliną osiągającą do 1,5 m wysokości o długich zielonych liściach i jasnobrązowym korzeniu. W kuchni używane są zarówno korzenie, jak i liście chrzanu.

Co chrzan kryje w sobie? – właściwości rośliny i jej wpływ na organizm

  • Zawiera w sobie witaminy A, B, C i E oraz składniki mineralne – żelazo, potas, fosfor, sód, mangan, cynk, siarkę, jod, chlor, magnez i wapń, przy czym w chrzanie jest 2 razy więcej wit. C niż w cytrynie, a więc znakomicie pobudza nasz system odpornościowy.
  • Jest naturalnym antybiotykiem – posiada działanie antywirusowe i bakteriobójcze, zbija gorączkę, dlatego też znalazł zastosowanie w leczeniu przeziębienia – bólu gardła i kaszlu oraz w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych.
  • Ułatwia trawienie – pobudza wydzielanie soków żołądkowych, przyspiesza metabolizm, ułatwia przyswajanie pokarmu, zapobiega nieprzyjemnym skutkom spożycia tłustych i ciężkostrawnych potraw, dlatego zawsze powinien pojawiać się na stole obok tłustych mięs.
  • Wysoka zawartość błonnika w korzeniu warzywa (aż 7,2 g w 100 g) sprzyja usuwaniu odpadów przemiany materii z układu trawiennego i oczywiście zapobiega zaparciom, a do tego jest niskokaloryczny.
  • Posiada właściwości antynowotworowe – dzięki związkom zawartym w chrzanie (tj. glukozynolanom) zmniejsza on prawdopodobieństwo rozwoju choroby nowotworowej.
  • Łagodzi bóle reumatyczne – dzięki okładom z chrzanu obrzęki ulegają zmniejszeniu, przykurcze mięśni ustępują i poprawia się zdolność ruchowa.
  • Pomaga pozbyć się piegów – z chrzanu można przygotować wybielającą nalewkę, która skutecznie zwalczy piegi, o ile ktoś nie lubi tych uroczych walorów urody.
  • Chrzan rozrzedza krew i obniża poziom złego cholesterolu w organizmie, a także go rozgrzewa, podwyższa ciśnienie krwi i działa moczopędnie. Posiada również właściwości odkażające.
  • Liście chrzanu zabezpieczają żywność przed zepsuciem – zawarte w nich związki chemiczne, tzw. fitoncydy zwalczają grzyby, bakterie i wirusy, dzięki czemu żywność na dłużej pozostaje świeża. Liści używa się również do marynat i kiszenia ogórków, nadają im niesamowity aromat. Co ciekawe, liści chrzanu używały dawniej kobiety pracujące na roli – liście umieszczone pod chustą na głowie chroniły przed słońcem w upalne dni.

Jak jeść chrzan?

Korzeń chrzanu jadamy nie tylko świeżo starty, ale również pokrojony w paski. Jest świetnym dodatkiem do mięs, sosów, sałatek i zup. W polskiej kuchni najpopularniejszy jest chrzan w formie ćwikły, czyli w połączeniu z burakami.
Autorski przepis na ćwikłę z chrzanem

  • 1 kg buraków
  • 1 łyżka soli
  • 3 łyżki octu 10%
  • 3 łyżeczki cukru
  • 200 g chrzanu

Buraki ugotować, zetrzeć na tarce, dodać powyższe składniki. Chrzan zetrzeć na tarce i dodać do przygotowanej ćwikły. Wszystko zblendować.

Uwaga na chrzan!

Ze względu na jego silne oddziaływanie na organizm, chrzanu nie powinniśmy spożywać w dużych ilościach na raz. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby mające problemy z tarczycą, wrzodami żołądka, chorobami nerek i układu pokarmowego.

Chrzan w tradycji katolickiej

Chrzan jest jednym z pokarmów, które wkładamy do koszyczka wielkanocnego. Z racji faktu, iż powoduje on łzawienie oczu, uważa się go za symbol pokonania goryczy męki Chrystusa. Chrzan oznacza również witalność i siłę fizyczną, a włożony do koszyczka ma zapewnić zdrowie i sprawność na lata.

Źródła:
Chrzan – właściwości lecznicze, redakcja Dietetycy.org.pl
Rozmowa z Tomaszem Kwaśniewskim, kobieta.interia.pl
Artykuł na temat chrzanu Anny Jędrzejewskiej, wyd. Agora 2009.
Artykuł o chrzanie autorstwa Moniki Majewskiej
Leśnicka M., Zielska, zioła i ziółka, Tower Press, Gdańsk 2000.

JEŚLI PODOBAŁ CI SIĘ ARTYKUŁ, PODZIEL SIĘ NIM KLIKAJĄC LUBIĘ TO LUB UDOSTĘPNIJ.